WANDELINGEN IN HOENSBROEK


1.

Kasteel Hoensbroek


De iconische kracht van gebouwen is afhankelijk van de context waarin ze bekeken worden. Of een monument in uw geheugen wordt gegrift heeft te maken met plaats en tijd. Vraag iemand naar het beeldmerk van Parijs, u zult de Eifeltoren als antwoord krijgen. Toch protesteerde de Parijse bevolking in 1889 massaal tegen dit gebouw, dat nu het symbool van de stad is. Vraag iemand naar het beeldmerk van Hoensbroek en u zult als antwoord Kasteel Hoensbroek krijgen.

Placeholder image
kasteel met wachttoren
Kasteel Hoensbroek of Gebrookhoes is een van de grootste kastelen van Nederland. De familie Hoen (Hune) wordt al in de 12e eeuw genoemd. En al vóór 1388 was het gebouw een vesting. In 1388 werd het dorp "In ghen Broeck" afgescheiden van Heerlen, toen hertogin Johanna van Brabant het gebied schonk aan ridder Herman Hoen als dank voor zijn bijdrage in de Slag bij Baesweiler in augustus 1371. Het oudste gedeelte van het kasteel, met name de hoge ronde toren, dateert van om en nabij 1360, toen ridder Herman Hoen het verbouwde. In 1225 was er in dit moeras (of 'brook') al een voorloper, een zogeheten motte-burcht.

In 1250 werd op de plaats van het huidige kasteel een versterkt huis gebouwd. Vanwege zijn voor Limburg zeer strategische ligging aan de belangrijke handelsroutes naar Maastricht, Aken en Keulen werd het kasteel in opeenvolgende fasen uitgebouwd. Het bevat 67 zalen, vertrekken en ruimtes. Met zijn twee voorburchten en twee grote binnenpleinen is dit waterkasteel een van de omvangrijkste tussen Maas en Rijn.

Het ontleent zijn iconische kracht aan de relatief onbebouwde gebieden er omheen. Bovendien maken de oude materialen met rode, grijze en witte tinten de afzonderlijke bouwdelen tot een harmonieus geheel. De huidige uitstraling wordt vooral bepaald door een carré-vormige bebouwing rondom het kleinere, derde binnenplein.

Placeholder image
gevangenis in de ronde toren
Opvallend is het silhouet met twee ui-vormige fronttorens en de ranke spitsen van de twee hoektorens, die voortdurend 'in knop' lijken te staan. Vanaf de Klinkertstraat zien we bouwstijlen uit drie verschillende eeuwen. In de grote ronde donjon (14e eeuw) is het defensieve karakter herkenbaar met kleine ramen en schietgaten. De vierkante toren met de aansluitende gebouwen (17e eeuw), zoals het grootste deel van het herenhuis de slothoeven, de economiegebouwen, de poorthuizen en de bruggen werd gebouwd onder leiding van de architecten Mathieu Dousin sr. en jr. uit Visé, met enkele stijlkenmerken van de Maasland Renaissance: bakstenen gevels, hoekblokken en raamomlijstingen van mergel.

De noordvleugel van de carré-vormige bebouwing is vervangen door een laatbarok woonhuis (18e eeuw). Kenmerkend zijn de ruime, luchtige vertrekken, de hoge en brede ramen, de hardstenen omranding met strekse boog of hanenkam.

Daarna stond het kasteel vaak leeg. In de eerste helft van de 19e eeuw werden nog herstelwerkzaamheden uitgevoerd. Daarna niet meer.
Placeholder image
zandkastelen bij kasteel Hoensbroek 2010
Pastoor Röselaers van Hoensbroek heeft halverwege de twintiger jaren van de vorige eeuw de Vereniging Ave Rex Christe opgericht. Deze vereniging heeft het kasteel in 1927 gekocht en is nog steeds eigenaar.

Tijdens en kort na de Tweede Wereldoorlog was het hoofdgebouw van het kasteel enige tijd in gebruik bij het meisjesinternaat "Meerzicht" uit Velsen. Dit internaat moest haar onderkomen daar verlaten wegens de sloop ervan voor de aanleg van de Atlantikwall. In mei 1945 verhuisde het naar Slagharen.
Direct na de bevrijding werden de economiegebouwen van het kasteel gebruikt voor de huisvesting van voormalige NSB-ers en anderen, die van foute activiteiten tijdens de oorlog werden verdacht.

Kasteel Hoensbroek bestaat tegenwoordig uit een door grachten omgeven kasteel met twee zeer grote U-vormige voorburchten. In de U-vormige voorburchten zijn confeerntiezalen en horecagelegenheden ondergebracht.
In het eigenlijke kasteel zijn de zalen en kamers ingericht naar de stijl van de periode waarin zij zijn gebouwd. Dit gedeelte is als museum te bezichtigen.


terug naar pagina 'Wandelingen in Hoensbroek'

NIEUWS

Placeholder image

De Heisterberg, de vergeten straat?
In april 2020 verscheen van de hand van het schrijversduo Hein Giesen en Hein Bisschops het 5e deel in de reeks Hoensbroekse Monografieën, ........

Meer.....

PUBLICATIES

Placeholder image

De leden van onze vereniging verzamelen heel veel historische informatie, die we regelmatig vastleggen in allerlei publicaties in brochure- of boekvorm, maar ook ......

Meer.....

FOTO'S

Placeholder image

Hoensbroek is in de afgelopen 100 jaar gigantisch veranderd. Als je nu door het dorp loopt kun je je nauwelijks meer voorstellen hoe het er 40 of 50 jaar of nog langer geleden uitzag. Maar gelukkig hebben we nog heel veel foto's .......

Meer.....

OOS GEBROOK

Placeholder image

We houden onze leden op de hoogte van de gebeurtenissen in de vereniging, de werkzaamheden van de werkgroepen, etc. Een verenigingsblad is daarvoor bij uitstek het medium. Daarom geven we het blad Oos Gebrook uit, waarmee we hen drie maal per jaar op de hoogte houden.

Meer.....

ROMEINS HOENSBROEK

Placeholder image

Al in 1869 ontdekte burgemeester Slanghen bij het verbreden van de weg die destijds vanuit Hoensbroek naar Terschuren leidde een Romeinse platte daktegel met opstaande boorden. In een naburige akker werden stukken Romeins aardewerk gevonden .......

Meer.....

HOENSBROEK EN DE TWEEDE WERELDOORLOG

Placeholder image

Op 18 september 1944 trokken Amerikaanse troepen Hoensbroek binnen en daarmee kwam voor ons dorp een eind van een donkere periode. In de ruim 4 jaar sinds Duitse troepen ons land binnenvielen is ook aan Hoensbroek de Tweede Wereldoorlog niet ongemerkt voorbij gegaan .......

Meer.....

WANDELINGEN IN HOENSBROEK
Placeholder image

Wandelingen die u langs de vele gebouwen van Hoensbroek met een monumentaal verleden voeren; ook langs plekken waar die verdwenen zijn. En behalve langs gebouwen voeren deze wandelingen u ook door de groene gebieden, die Hoensbroek rijk is.

Meer.....

PASTOOR RÔSELAERS
Placeholder image

Jan Lucas Röselaers is de persoon, die als geen ander van 1911 tot 1949 het beeld heeft bepaald van Hoensbroek door de uitleg van diverse mijnkolonieën, de bouw van nieuwe kerken en scholen en bovenal de aankoop en ingrijpende restauratie van kasteel Hoensbroek.

Meer.....


STAATSMIJN EMMA
Placeholder image

De start van de steenkoolproductie van de Staatsmijn Emma in 1911 leidde in enkele tientallen jaren tot de groei van Hoensbroek van een slaperig boerendorp van 1200 inwoners tot een industriegemeente met meer dan 20.000 ingezetenen .......

Meer.....