WANDELINGEN IN" HOENSBROEK


4.

De Kasteelkolonie


De gemeente Heerlen heeft, inclusief Hoensbroek, haar stedenbouwkundige structuur grotendeels te danken aan de mijnindustrie. Van die industrie resteren nu nog slechts enkele relicten, zoals o.a. het schachtgebouw van de mijn Oranje-Nassau I in het centrum van Heerlen. De komst van de mijnen had een grote vraag naar arbeidskrachten tot gevolg. De bevolking van Hoensbroek vervijftienvoudigde van 1200 inwoners in 1912 tot bijna 20.000 kort vóór de Tweede Wereldoorlog. Voor de huisvesting van die mijnwerkers werden speciale wijken gebouwd: de mijnkolonieën. Deze mijnkolonieën vormen een belangrijk onderdeel van het karakter van de hele mijnstreek.

Placeholder image
Wingerdweg
Placeholder image
kopgevel hoek Wingerdweg - Damiaanstraat 2019
















De Kasteelbuurt in Hoensbroek, een voormalige mijnwerkerskolonie, droeg vroeger de naam 'De Wingerd' en maakte deel uit van de (grotere) wijk, die op dit moment Mariagewanden/Terschuren heet. Deze kolonie is gebouwd in 1927. Oorspronkelijk zijn er 207 van deze woningen gebouwd. Het betreft twee woninggroepen. De Wingerd is de grootste woninggroep hiervan.
De kolonie is in de jaren ‘80 van de vorige eeuw gerenoveerd, waarbij een deel van de woningen is afgebroken. Op dit moment resteren in De Wingerd nog 103 van de oorspronkelijke 207 woningen. Het ontwerp voor de woonwijk is van architect Nico Ramakers (1879-1954) uit Sittard. Hij is een van de oprichters van de plaatselijke afdeling van de Bond Heemschut en is bekend van de vele restauraties van kastelen, waaronde die van kasteel Hoensbroek. Daarnaast heeft hij bekendheid verworven door een groot aantal expressionistische bouwwerken, die hij ontworpen heeft, waaronder een aantal kerken.

Expressionistische architectuur
Placeholder image
Luchtfoto uit 1995 van het voorste deel van de Kasteelbuurt met rechts het G.B. van Hövellplein en in het midden de nu gesloopte woningen van de Damiaanstraat
De stedenbouwkundige structuur bestaat hoofdzakelijk uit een langgerekt ellipsvormige bebouwing, die oorspronkelijk was opgebouwd uit vijf bouwblokken. Tijdens de renovatie van de wijk zijn het middelste bouwblok en de dwarsblokken verwijderd en is een groenvoorziening gerealiseerd. De wijk is opgetrokken in expressionistische architectuur.

Er is sprake van één woningtype, bestaande uit twee bouwlagen voorzien van een zadeldak dat, op verschillende wijze geschakeld, is toegepast. Bij de hoekpanden zijn éénlaagse schuin geplaatste aanbouwen gerealiseerd. De voorgevels hebben een decoratieve, deels uitkragende kunstzinnige, metselwerkvulling tussen de ramen van de begane grond en verdieping. Kenmerkend zijn de zes rijen naar buiten gemetselde ‘strekken’, van elkaar gescheiden door rechtopstaande plat gemetselde bakstenen. De plinten bestaan uit meer en minder gesinterde bakstenen in genuanceerde kleuren tussen oranjerood en paarsblauw.

De aanbouwen en zijgevels zijn deels gepleisterd en geschilderd in okergele kleur. Ondanks de renovatie is deze mijnwerkerskolonie in hoofdopzet behouden gebleven. De architectuur heeft veranderingen ondergaan waarbij de oorspronkelijke expressionische verschijningsvormredelijk gaaf en herkenbaar is gebleven
Placeholder image
Adriaanstraat vóór de sloop in 1990


Hoofdopzet gaaf behouden
Ondanks het feit, dat bij de renovatie de keramische dakbedekking is vervangen door betonpannen en de raam- en roedeverdelingen verloren zijn gegaan is deze mijnwerkerskolonie in hoofdopzet gaaf behouden gebleven.
Gelet op de periode waarin de wijk is gebouwd wordt de ellipsvormige stedenbouwkundige structuur als bijzonder aangemerkt.
Het betreft een vroeg Limburgs voorbeeld van expressionistische bouwkunst en is, voor zover bekend, de enige mijnwerkerskolonie met een dergelijke vormentaal.






terug naar pagina 'Wandelingen in Hoensbroek'

NIEUWS

Placeholder image

De Heisterberg, de vergeten straat?
In april 2020 verscheen van de hand van het schrijversduo Hein Giesen en Hein Bisschops het 5e deel in de reeks Hoensbroekse Monografieën, ........

Meer.....

PUBLICATIES

Placeholder image

De leden van onze vereniging verzamelen heel veel historische informatie, die we regelmatig vastleggen in allerlei publicaties in brochure- of boekvorm, maar ook ......

Meer.....

FOTO'S

Placeholder image

Hoensbroek is in de afgelopen 100 jaar gigantisch veranderd. Als je nu door het dorp loopt kun je je nauwelijks meer voorstellen hoe het er 40 of 50 jaar of nog langer geleden uitzag. Maar gelukkig hebben we nog heel veel foto's .......

Meer.....

OOS GEBROOK

Placeholder image

We houden onze leden op de hoogte van de gebeurtenissen in de vereniging, de werkzaamheden van de werkgroepen, etc. Een verenigingsblad is daarvoor bij uitstek het medium. Daarom geven we het blad Oos Gebrook uit, waarmee we hen drie maal per jaar op de hoogte houden.

Meer.....

ROMEINS HOENSBROEK

Placeholder image

Al in 1869 ontdekte burgemeester Slanghen bij het verbreden van de weg die destijds vanuit Hoensbroek naar Terschuren leidde een Romeinse platte daktegel met opstaande boorden. In een naburige akker werden stukken Romeins aardewerk gevonden .......

Meer.....

HOENSBROEK EN DE TWEEDE WERELDOORLOG

Placeholder image

Op 18 september 1944 trokken Amerikaanse troepen Hoensbroek binnen en daarmee kwam voor ons dorp een eind van een donkere periode. In de ruim 4 jaar sinds Duitse troepen ons land binnenvielen is ook aan Hoensbroek de Tweede Wereldoorlog niet ongemerkt voorbij gegaan .......

Meer.....

WANDELINGEN IN HOENSBROEK
Placeholder image

Wandelingen die u langs de vele gebouwen van Hoensbroek met een monumentaal verleden voeren; ook langs plekken waar die verdwenen zijn. En behalve langs gebouwen voeren deze wandelingen u ook door de groene gebieden, die Hoensbroek rijk is.

Meer.....

PASTOOR RÔSELAERS
Placeholder image

Jan Lucas Röselaers is de persoon, die als geen ander van 1911 tot 1949 het beeld heeft bepaald van Hoensbroek door de uitleg van diverse mijnkolonieën, de bouw van nieuwe kerken en scholen en bovenal de aankoop en ingrijpende restauratie van kasteel Hoensbroek.

Meer.....


STAATSMIJN EMMA
Placeholder image

De start van de steenkoolproductie van de Staatsmijn Emma in 1911 leidde in enkele tientallen jaren tot de groei van Hoensbroek van een slaperig boerendorp van 1200 inwoners tot een industriegemeente met meer dan 20.000 ingezetenen .......

Meer.....